Có ai đi xa miệt vườn Cần Thơ mà không một lần nhớ nao lòng cái vị chua thanh dìu dịu của nồi canh cá lóc nấu trái giấm mẹ nấu buổi trưa hè? Cái vị chua không gắt như me, không ngọt như thơm, mà nó cứ thanh tao, cứ nhẹ nhàng len vào đầu lưỡi, đánh thức cả một vùng ký ức xa xôi.
Mâm cơm ngày nắng nóng ở quê đôi khi chỉ cần độc một tô canh chua bốc khói, thêm chén nước mắm dầm ớt cay xé lưỡi là đủ đưa hết mấy chén cơm trắng. Mà phải là canh chua nấu bằng thứ trái giấm đỏ thẫm, mọc hoang sau hè kia, thì nó mới ra đúng cái vị của đất, của trời phương Nam.
Thứ cây dại mà thương
Người thành phố nghe tên bụp giấm, cẩm thanh thì thấy lạ, chớ người miền Tây nào mà không biết cái thứ cây thân thảo mọc đầy ở mấy bờ mương, góc vườn. Thân nó vươn cao, hoa vàng hoa tím coi cũng vui mắt. Vậy mà cái quý nhất lại là mấy đài hoa đỏ mọng, hình củ hành, bên ngoài phủ một lớp lông tơ mịn màng. Tụi con nít hay hái chơi, còn người lớn thì coi nó là thứ gia vị trời cho.
Mấy cái vỏ mỏng, giòn giòn, đỏ au au ấy, không chỉ cho vị chua ngon ngọt, mà còn là một vị thuốc dân gian. Người ta nói nó tính mát, ăn vô giúp thanh nhiệt, giải khát. Ai mà bị ho hen, viêm họng, chỉ cần dùng lá hay vỏ trái này là thấy dịu ngay. Thiệt là thứ cây hoang dại mà hữu dụng quá chừng.
Xem thêm: Thịt kho tàu và hồn cốt ẩm thực trong bữa cơm người Nam Bộ
Nồi canh của mẹ, của quê nhà
Nấu món này, phải lựa cho được con cá lóc đồng hãy còn nhảy đành đạch, con cỡ bằng cổ tay người lớn là ngon nhất. Thịt cá đồng nó chắc, nó ngọt, không có bở như cá nuôi bây giờ. Làm cá cho sạch, cắt ra làm đôi ba khúc, để cho ráo nước.
Cái hồn của nồi canh nằm ở thứ nước dùng được nấu từ chính vỏ trái giấm. Đun sôi một nồi nước, thả mớ vỏ giấm đỏ au vào, dầm nhẹ tay cho nó ra hết vị chua. Nước canh sẽ ửng lên một màu hồng tự nhiên đẹp mắt, chỉ nhìn thôi đã thấy thèm.
Nước sôi lại, nêm nếm chút đường chút muối cho đậm đà rồi mới thả từng khúc cá vào. Cá vừa chín tới, liền cho thêm đậu bắp, rau muống, vài lát thơm vàng ươm. Mỗi thứ một chút, tạo nên một bản hoà tấu của màu sắc và hương vị. Canh sôi bùng lên lần nữa là nhắc xuống liền, giữ cho rau còn độ giòn, cá không bị nát.
Múc canh ra tô, rắc thêm chút hành lá, ngò om xắt nhỏ, vài lát ớt sừng cay thơm nồng. Dọn lên bàn ăn cùng chén nước mắm nguyên chất. Gắp một miếng cá trắng ngần, húp một muỗng canh nóng hổi… Ôi chao, cái vị chua thanh của giấm, vị ngọt của cá, vị giòn của rau, vị cay của ớt, tất cả như tan ra, thấm đẫm vào hồn người. Nó không chỉ là món ăn, nó là cả một miền quê, là nỗi nhớ nhà da diết khôn nguôi.
Mỗi món ăn là một câu chuyện, và tô canh chua cá lóc trái giấm chính là chương da diết nhất trong quyển ký ức của những người con xa xứ. Vị chua thanh của giấm, ngọt lịm của cá đồng, quyện với mùi thơm của rau đồng, tất cả làm nên một bản giao hưởng của vị giác, gợi nhớ về mâm cơm ấm cúng của mẹ, về buổi trưa hè râm ran tiếng ve. Đó không chỉ là món ăn no lòng, mà còn là liều thuốc xoa dịu nỗi nhớ quê. Bạn có câu chuyện nào về món ăn gợi nhớ quê hương không? Hãy chia sẻ cùng chúng tôi nhé!
