Có phải cái Tết của người miền Tây chỉ thiệt sự về khi trong gian bếp nhỏ, mùi thịt kho tàu quyện với mùi khói củi sớm mai làm mình thức giấc không vậy?
Nồi thịt kho sôi lục bục trên bếp, tỏa ra một mùi thơm lừng lựng làm nôn nao cả một góc nhà. Đó là mùi của nước dừa xiêm ngọt lịm, của nước mắm nhỉ nguyên chất, của đường thốt nốt chưng lên màu cánh gián óng ả. Với người dân miệt vườn sông nước, nồi thịt kho tàu là linh hồn của mấy ngày Tết, là món ăn để dành, ăn dần qua mấy bữa hội hè.
Hồi nhỏ tôi hay thắc mắc, sao lại kêu là “tàu”? Bộ món này của người Tàu hả ba? Ba tôi cười khà, xoa đầu thằng con rồi giảng: “Tàu” ở đây là “lạt” đó con à, giống như sông Cái Tàu đó, là sông nước lợ. Thịt kho “tàu” nghĩa là kho lạt, kho riu riu lửa cho mềm rục, để chan với cơm trắng hay ăn cùng đĩa dưa giá thì mới đúng bài nghen. Nó hổng phải như thịt đông ngoài Bắc, nấu đặc lại không có nước dừa. Món của mình là dành cho xứ nắng ấm quanh năm, vị ngọt béo của nước dừa làm miếng thịt nó thanh tao, nó đằm thắm làm sao đó.
Nồi thịt kho tàu, nồi ký ức
Mần một nồi thịt kho tàu coi vậy mà cũng lắm công phu. Thịt phải lựa miếng ba rọi rặt, cắt vuông vức, to bằng chừng ba ngón tay người lớn. Trứng vịt luộc bóc vỏ, chiên sơ cho vàng mặt ngoài, để khi kho nó dai dai, thấm đều gia vị từ ngoài vô tới trong cái lòng đỏ bùi bùi. Mà cái hồn của nồi thịt kho chính là nước dừa. Phải là nước dừa xiêm thì nồi thịt mới ngọt thanh, béo mà không ngậy.
Tôi nhớ hoài hình ảnh má ngồi bên bếp củi, canh từng con lửa, hớt từng lớp bọt để nước kho được trong veo. Miếng thịt thành phẩm phải mềm rục, phần mỡ trong veo, phần nạc đỏ au, cắn một miếng là tan ra trong miệng. Nước thịt thì sóng sánh, vàng ươm, chan với cơm trắng nóng hổi thì thiệt tình, ăn quên cả đường về. Thi thoảng, má còn cho thêm chút xì dầu để màu sắc thêm đậm đà.
Người ta đi xa có khi thèm một tô phở, còn dân Nam Bộ bưng biền như tôi, lại chỉ thèm một chén cơm chan ngập nước thịt kho, cắn thêm miếng ớt hiểm cay xé lưỡi.
Xem thêm: Mỹ Khánh: Nơi hồn quê Nam Bộ gọi tên
Vậy mà bây giờ, thịt kho tàu đâu chỉ dành cho ngày Tết. Nó đã thành món ăn quen thuộc trong bữa cơm hàng ngày, thành nỗi nhớ của những đứa con xa quê. Một miếng thịt kho, một miếng cơm trắng, là thấy cả một miền ký ức đồng bằng, thấy cả hương đồng gió nội, thấy cả cái tình của quê nhà gói trọn trong đó.
Thiệt tình, nồi thịt kho tàu đâu chỉ là một món ăn cho no bụng. Nó là cả một câu chuyện, là sợi dây vô hình nối liền mấy thế hệ trong nhà. Từ cái dĩa cúng ông bà ngày Tết cho tới bữa cơm chiều vội vã, miếng thịt kho đậm đà, béo ngậy vẫn ở đó, như một lời nhắc nhỏ về nguồn cội, về cái tình quê mộc mạc mà đằm thắm. Bạn có thấy vậy không? Hãy cùng chia sẻ câu chuyện về món ăn ký ức của mình, để cái hồn cốt ẩm thực Nam Bộ mãi được lan tỏa nghen.
